تیرچه یکی از اجزای مهم سیستم تیرچه و بلوک است و بر اساس روش تولید، نوع آرماتور و نحوه ایجاد مقاومت، در انواع مختلفی تولید می‌شود. انتخاب نوع تیرچه مناسب به عواملی مانند مشخصات سازه، طول دهانه، بارگذاری، شرایط پروژه و الزامات طراحی بستگی دارد.
شناخت انواع تیرچه بلوک به مهندسان، مجریان و خریداران کمک می‌کند تا هنگام انتخاب محصول، تفاوت میان انواع تیرچه را بهتر درک کرده و محصول متناسب با پروژه را انتخاب کنند.
انواع تیرچه بلوک کدام‌اند؟
تیرچه‌های مورد استفاده در ساختمان را می‌توان از نظر ساختار و روش تولید به چند گروه تقسیم کرد. مهم‌ترین انواع آن عبارت‌اند از:
-
تیرچه خرپایی
-
تیرچه پیش‌تنیده
-
تیرچه فوندوله‌دار یا تیرچه بتنی سنتی
در میان این محصولات، تیرچه خرپایی و تیرچه پیش‌تنیده از انواع شناخته‌شده‌تر تیرچه‌های مورد استفاده در ساختمان‌سازی هستند.
۱. تیرچه خرپایی
تیرچه خرپایی یکی از انواع رایج تیرچه است که از یک بخش بتنی و مجموعه‌ای از آرماتورهای فولادی تشکیل می‌شود.
آرماتورهای فولادی تیرچه خرپایی با آرایش مشخص به یکدیگر متصل شده و ساختار خرپایی تیرچه را ایجاد می‌کنند. این ساختار باعث می‌شود اجزای فولادی در کنار بتن، عملکرد مورد نظر تیرچه را تأمین کنند.
اجزای تیرچه خرپایی
تیرچه خرپایی معمولاً شامل اجزایی مانند موارد زیر است:
-
بتن پاشنه
-
آرماتورهای کششی
-
آرماتورهای عرضی یا زیگزاگ
-
آرماتور بالایی
مشخصات و تعداد آرماتورها باید بر اساس طراحی و الزامات فنی محصول تعیین شود.
ویژگی‌های تیرچه خرپایی
از ویژگی‌های این نوع تیرچه می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
-
ساختار خرپایی فولادی
-
تولید به صورت پیش‌ساخته
-
تنوع در ابعاد و مشخصات
-
کاربرد گسترده در ساختمان‌سازی
-
امکان تولید در طول‌های مختلف متناسب با نیاز پروژه
۲. تیرچه پیش‌تنیده
تیرچه پیش‌تنیده نوع دیگری از تیرچه‌های بتنی است که در فرآیند تولید آن، فولاد پیش‌تنیدگی تحت کشش قرار می‌گیرد و پس از انتقال نیرو به بتن، تیرچه دارای حالت پیش‌تنیدگی می‌شود.
تولید تیرچه پیش‌تنیده معمولاً در کارخانه و با تجهیزات و قالب‌های مخصوص انجام می‌شود. کنترل کیفیت بتن و فولاد و همچنین دقت در فرآیند پیش‌تنیدگی برای تولید محصول استاندارد اهمیت زیادی دارد.
ویژگی‌های تیرچه پیش‌تنیده
مهم‌ترین ویژگی‌های این نوع تیرچه عبارت‌اند از:
-
استفاده از فولاد پیش‌تنیدگی
-
تولید کارخانه‌ای
-
مقاومت مناسب در برابر بارهای طراحی
-
امکان استفاده در دهانه‌های مختلف با توجه به طراحی
-
کیفیت یکنواخت‌تر در صورت تولید اصولی و کنترل‌شده
تیرچه پیش‌تنیده به دلیل تفاوت در روش تولید و رفتار سازه‌ای، نباید صرفاً بر اساس ظاهر با تیرچه خرپایی مقایسه شود.
۳. تیرچه فوندوله‌دار
تیرچه فوندوله‌دار یکی از روش‌های قدیمی‌تر تولید تیرچه بتنی است که در آن بتن به کمک قالب یا فوندوله شکل می‌گیرد و آرماتورهای مورد نیاز در آن قرار می‌گیرند.
این نوع تیرچه در مقایسه با تیرچه‌های خرپایی و پیش‌تنیده ساختار متفاوتی دارد و استفاده از آن باید مطابق ضوابط فنی و شرایط پروژه انجام شود.
تفاوت تیرچه خرپایی و پیش‌تنیده چیست؟
مهم‌ترین تفاوت تیرچه خرپایی و پیش‌تنیده به روش ایجاد مقاومت و فرآیند تولید آن‌ها مربوط می‌شود.
در تیرچه خرپایی، آرماتورهای فولادی به صورت خرپایی در کنار بتن قرار می‌گیرند؛ اما در تیرچه پیش‌تنیده، فولاد پیش‌تنیدگی پیش از بهره‌برداری عضو تحت کشش قرار گرفته و نیروی پیش‌تنیدگی به بتن منتقل می‌شود.
به همین دلیل، انتخاب میان این دو نوع تیرچه باید با توجه به مشخصات فنی پروژه انجام شود و نمی‌توان تنها بر اساس قیمت یا ظاهر محصول تصمیم گرفت.
تیرچه‌ها از نظر روش تولید چه تفاوتی دارند؟
روش تولید یکی از عوامل مهم در کیفیت تیرچه است. در تولید تیرچه خرپایی، کیفیت بتن پاشنه، آرماتورها، جوش‌ها و اتصالات اهمیت دارد.
در تولید تیرچه پیش‌تنیده نیز عواملی مانند کیفیت بتن، مشخصات فولاد پیش‌تنیدگی، میزان نیروی اعمال‌شده، قالب‌بندی، عمل‌آوری و کنترل فرآیند تولید اهمیت ویژه‌ای دارند.
بنابراین، کیفیت نهایی تیرچه فقط به نوع آن وابسته نیست و کیفیت مواد اولیه و فرآیند تولید نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
کدام نوع تیرچه بهتر است؟
نمی‌توان یک نوع تیرچه را برای تمام پروژه‌ها به عنوان بهترین گزینه معرفی کرد. نوع مناسب تیرچه باید بر اساس مشخصات سازه انتخاب شود.
عواملی مانند:
-
طول دهانه
-
میزان بارگذاری
-
نوع اسکلت ساختمان
-
شرایط پروژه
-
مشخصات نقشه سازه
-
الزامات طراحی
-
روش اجرای پروژه
-
کیفیت و مشخصات محصول تولیدکننده
در انتخاب نوع تیرچه تأثیرگذار هستند.
بنابراین بهتر است انتخاب نهایی تیرچه بر اساس نقشه سازه و نظر مهندس طراح انجام شود.
هنگام خرید انواع تیرچه به چه نکاتی توجه کنیم؟
در زمان خرید تیرچه، علاوه بر نوع محصول، باید مشخصات فنی و کیفیت تولید نیز بررسی شود.
مهم‌ترین موارد عبارت‌اند از:
-
نوع تیرچه
-
طول و ابعاد تیرچه
-
کیفیت بتن
-
مشخصات فولاد
-
کیفیت آرماتورها و اتصالات
-
کیفیت فرآیند تولید
-
شرایط نگهداری و حمل
-
تطابق محصول با مشخصات پروژه
-
سابقه و اعتبار تولیدکننده
قیمت پایین‌تر یک محصول لزوماً به معنای انتخاب اقتصادی‌تر نیست؛ زیرا کیفیت مصالح و تناسب تیرچه با نیاز سازه اهمیت بیشتری دارد.
جمع‌بندی
انواع تیرچه بلوک از نظر ساختار و روش تولید با یکدیگر تفاوت دارند. تیرچه خرپایی، تیرچه پیش‌تنیده و تیرچه فوندوله‌دار از مهم‌ترین انواع تیرچه‌های مورد استفاده در ساختمان هستند.
تیرچه خرپایی با ساختار فولادی خرپایی تولید می‌شود، در حالی که تیرچه پیش‌تنیده با استفاده از فولاد پیش‌تنیدگی و فرآیند تولید تخصصی ساخته می‌شود. تیرچه فوندوله‌دار نیز از انواع قدیمی‌تر تیرچه بتنی محسوب می‌شود.
انتخاب نوع تیرچه باید بر اساس مشخصات سازه، دهانه، بارگذاری و الزامات فنی پروژه انجام شود. در نتیجه، هنگام خرید تیرچه بهتر است علاوه بر قیمت، نوع محصول، کیفیت مواد اولیه و کیفیت فرآیند تولید نیز بررسی شود.
